server-up/docs/installeren.md

# Installeren

## In één regel

```bash
curl -fsSL https://git.ramonbesselink.nl/bes-r/server-up/raw/branch/main/install.sh | sh
```

Dat installeert Server Up in `/opt/server-up`, bereikbaar op
`http://localhost:5000`.

**Liever eerst zien wat je uitvoert?** Verstandig — je haalt een script binnen
dat root-rechten gebruikt:

```bash
curl -fsSL https://git.ramonbesselink.nl/bes-r/server-up/raw/branch/main/install.sh -o install.sh
less install.sh
sh install.sh
```

Wil je alleen weten wát het zou doen, zonder dat er iets verandert:

```bash
sh install.sh --dry-run
```

---

## Wat het script doet

1. Controleert of je op Linux zit en of `curl` en `tar` aanwezig zijn
2. Kijkt of Docker draait — zo niet, biedt het aan die te installeren via het
   officiële script van docker.com (het vraagt eerst)
3. Kloont de repo naar `/opt/server-up` (of pakt het tar-archief uit als git
   ontbreekt)
4. Maakt `.env` aan op basis van `.env.example`, met jouw poort en bind-adres
5. Bouwt het image en start de container
6. Wacht tot `/healthz` antwoordt en toont waar je terecht kunt

Het gebruikt alleen `sudo` waar dat nodig is. Kun je zelf al in de doelmap
schrijven én `docker` aanroepen, dan blijft alles onder je eigen account.

---

## Opties

```
--dir PAD        Installatiemap (standaard: /opt/server-up)
--port POORT     Poort voor de webinterface (standaard: 5000)
--bind ADRES     Waarop de poort luistert (standaard: 127.0.0.1)
--branch NAAM    Branch om te installeren (standaard: main)
--token TOKEN    Toegangstoken, als je repo niet openbaar is
--base-dir PAD   Hoofdmap voor stacks, appdata en backups (standaard:
                 /opt/serverup)
--user NAAM      Account waaronder Server Up draait ('serverup' wordt zo nodig
                 aangemaakt; 'root' is de oude situatie)
--admin NAAM     Maak meteen een beheerdersaccount met deze naam
--admin-password-file PAD
                 Lees het wachtwoord uit een bestand
--create-admin   Alleen het account aanmaken, bij een draaiende installatie
--update         Bijwerken naar de nieuwste versie
--uninstall      Stoppen en verwijderen (gegevens blijven staan)
--doctor         Een bestaande installatie doorlichten
--yes            Niets vragen
--dry-run        Alleen tonen wat er zou gebeuren
```

Het script vraagt ook wanneer je het met `curl … | sh` draait: het praat met je
terminal, niet met stdin. Wil je écht niets gevraagd krijgen, gebruik dan
`--yes`.

Duurt de eerste start langer dan anderhalve minuut — een trage schijf, een
zwakke machine — zet dan het aantal pogingen hoger:

```bash
SU_WACHT_POGINGEN=120 sh install.sh
```

### Voorbeelden

```bash
# Standaard: vraagt waarop het moet luisteren en of je een account wil
sh install.sh

# Bereikbaar op je netwerk, andere poort
sh install.sh --bind 0.0.0.0 --port 8080

# Volledig automatisch, met account
SU_ADMIN_PASSWORD='een-lang-wachtwoord' sh install.sh --admin ramon --yes

# Ergens anders neerzetten
sh install.sh --dir /srv/server-up

# De beta-branch, zonder vragen
sh install.sh --branch dev --yes

# Uit een repo die niet openbaar is
sh install.sh --token jouw-forgejo-token
```

---

## Onder welk account het draait

Bij de installatie wordt gevraagd onder welk account Server Up moet draaien:

```
  Onder welk account moet Server Up draaien?
  Het draait nu nog als root; dat hoeft niet voor alles.

    1) Een nieuw account 'serverup' aanmaken — aanbevolen
       Systeemaccount zonder shell en zonder wachtwoord.
    2) ramon — het account waarmee je nu werkt
    3) Een bestaand account kiezen
    4) Als root draaien — zoals voorheen
```

Met `--user NAAM` of `--yes` sla je de vraag over; dan wordt het `serverup`. De
keuze komt als `SU_UID`/`SU_GID` in je `.env` en blijft bij een `--update` staan.

Zet dat account **niet** in de `docker`-groep. Dat geeft het root op je machine
en is niet nodig — de container regelt de toegang tot de socket zelf. Wat dit
wel en niet oplevert staat in [beveiliging.md](beveiliging.md).

---

## Waar je gegevens staan

`--dir` bepaalt waar Server Up zélf staat. Waar je *stacks, appdata en backups*
komen is een aparte keuze: dat is `BASE_DIR` in `.env`, standaard
`/opt/serverup`. Alles valt daaronder:

```
/opt/serverup/stacks     de compose-bestanden van je apps
/opt/serverup/appdata    de gegevens van je apps
/opt/serverup/backups    de backups
```

Wil je alles onder `/srv`, geef dat dan bij de installatie mee:

```bash
sh install.sh --base-dir /srv/serverup
```

Achteraf kan het ook, maar dan verhuist je data niet mee — daarvoor is
Instellingen → Paden (zie hieronder):

```bash
echo 'BASE_DIR=/srv/serverup' >> .env
docker compose up -d
```

Die map wordt in de container op hetzelfde pad gemount, zodat de paden in je
compose-bestanden op de host kloppen. Server Up kan daardoor **alleen bij paden
onder `BASE_DIR`**. Vul je in de interface een map buiten die boom in, dan zegt
hij welke regel je in `.env` moet zetten in plaats van stilletjes naar een map
binnen de container te schrijven — die je op de host nooit terugziet.

### Later verhuizen

Staat er al data, dan is `.env` aanpassen niet genoeg: je stacks blijven naar
hun oude appdata-map wijzen. Ga naar **Instellingen → Paden**, vul de nieuwe
hoofdmap in en klik op **Alles overnemen**. Server Up:

1. stopt de draaiende stacks
2. kopieert alles naar de nieuwe plek, met een voortgangsbalk
3. controleert of aantal en omvang kloppen
4. schrijft de paden in elke stack om (`docker-compose.yml`, `.env`, metadata)
5. start de stacks weer op de nieuwe plek
6. **en ruimt pas daarna het oude op**

Klopt de controle niet, dan blijft het origineel staan en krijg je de fout te
zien. Ligt de nieuwe map buiten de huidige `BASE_DIR`, zet die dan eerst in
`.env` en draai `docker compose up -d`; daarna kun je verhuizen.

---

## Doorlichten

Werkt er iets niet, of wil je weten of alles klopt:

```bash
sh /opt/server-up/install.sh --doctor
```

Hij kijkt alleen; er wordt niets gewijzigd. Wat hij nagaat:

- of er een installatie staat, en of `.env` afgeschermd is (daar staan tokens in)
- of de Docker-daemon reageert en de container draait en gezond is
- of de webinterface antwoordt **op het adres waarop compose publiceert**, niet
  op een aanname
- onder welk account hij draait, en of dat overeenkomt met `SU_UID` in `.env` —
  staat er iets anders, dan is de container nog niet hercreëerd
- of `BASE_DIR` echt in de container gekoppeld is. Bestaan is niet genoeg: een
  niet-gekoppelde map bestaat wél binnen de container, maar wat daar geschreven
  wordt komt nooit op de host terecht
- hoeveel er in `stacks`, `appdata` en `backups` staat, van wie die mappen zijn,
  en hoeveel ruimte er over is

De exitcode is 1 als er fouten zijn, zodat je hem in een controle kunt hangen.

---

## Het beheerdersaccount

Server Up beheert de Docker-daemon, en wie containers kan starten kan
willekeurige mappen van de host mounten. Zolang er nog geen account is, kan
iedereen die de pagina bereikt het claimen — dus hoe korter dat venster, hoe
beter. Het script kan het account daarom meteen aanmaken.

Op een terminal vraagt het script erom. Automatisch kan het ook:

```bash
# Wachtwoord uit een bestand
sh install.sh --admin ramon --admin-password-file /root/su-ww --yes

# Of uit een omgevingsvariabele
SU_ADMIN_PASSWORD='een-lang-wachtwoord' sh install.sh --admin ramon --yes
```

Geef je geen wachtwoord en is er geen terminal, dan maakt het script er zelf een
van 24 tekens en zet die op het scherm. Schrijf die meteen over — hij staat
nergens anders.

> Het wachtwoord kan **niet** als optie mee. Opdrachtregelargumenten zijn voor
> elke gebruiker op de server zichtbaar met `ps` en blijven in je
> shell-geschiedenis staan. `--admin-password` weigert daarom met een verwijzing
> naar de twee manieren hierboven.

Ging het aanmaken mis, of heb je het overgeslagen? Dan kan het achteraf, zolang
er nog geen account bestaat:

```bash
sh /opt/server-up/install.sh --create-admin --admin ramon
```

Eist minstens 10 tekens, net als de webinterface.

---

## Bereikbaarheid

Het script vraagt waarop de webinterface moet luisteren:

| Keuze | `BIND` | Wanneer |
|---|---|---|
| Alleen deze server | `127.0.0.1` | Standaard en veiligst. Erbij via een SSH-tunnel of een reverse proxy op dezelfde machine. |
| Het hele netwerk | `0.0.0.0` | Direct bereikbaar op het adres van je server. Zet er een reverse proxy met TLS voor. |
| Een specifiek adres | zelf opgeven | Bijvoorbeeld alleen je beheernetwerk. |

Achteraf wijzigen kan met dezelfde optie; die wordt ook doorgevoerd in een
`.env` die er al staat:

```bash
sh /opt/server-up/install.sh --update --bind 0.0.0.0
```

Wat je *niet* expliciet meegeeft blijft staan zoals het was, zodat een `--update`
je instellingen niet terugzet. Pas `BIND` daarom aan in `.env` of via deze optie
— **niet** in `docker-compose.yml`, want dat bestand komt uit de repo en wordt
bij elke update overschreven.

Zie [beveiliging.md](beveiliging.md) voor de reverse proxy, rollen en SSO.

---

## Bijwerken

```bash
sh /opt/server-up/install.sh --update
```

Haalt de nieuwste versie op, bouwt opnieuw en herstart. Je `.env` blijft staan,
net als je stacks en gegevens.

Draait Server Up vanaf een registry-image, dan kun je ook bijwerken vanuit de
interface zelf — zie [updates.md](updates.md).

---

## Verwijderen

```bash
sh /opt/server-up/install.sh --uninstall
```

Stopt en verwijdert de container. **Je gegevens blijven staan**: het
docker-volume `su-data` (instellingen, accounts, auditlog) en je stackmappen
onder `BASE_DIR` (standaard `/opt/serverup`). Het script vertelt daarna hoe je
die alsnog opruimt.

---

## Handmatig, zonder script

```bash
git clone https://git.ramonbesselink.nl/bes-r/server-up.git /opt/server-up
cd /opt/server-up
cp .env.example .env
$EDITOR .env
docker compose up -d --build
```

---

## Als er iets misgaat

| Melding | Wat er aan de hand is |
|---|---|
| `Geen root en geen sudo` | Draai als root, of kies met `--dir` een map waar je zelf in mag schrijven |
| `Docker is geïnstalleerd maar de daemon reageert niet` | `systemctl start docker` |
| `De docker-compose-plugin ontbreekt` | Installeer `docker-compose-plugin` via je pakketbeheerder |
| `Ophalen mislukt. Is de repo openbaar?` | Gebruik `--token` met een Forgejo-token dat de repo mag lezen |
| Reageert niet binnen anderhalve minuut | `docker compose -f /opt/server-up/docker-compose.yml logs --tail=50` |

Laadt de interface zonder opmaak, dan is het downloaden van de front-end-
bestanden tijdens de build misgegaan. Server Up meldt dat bij het opstarten in
zijn eigen log; opnieuw bouwen lost het meestal op.